{"id":970,"date":"2015-07-02T16:57:06","date_gmt":"2015-07-02T16:57:06","guid":{"rendered":"http:\/\/kpdi.pl\/deutsch\/?p=970"},"modified":"2018-05-07T21:28:58","modified_gmt":"2018-05-07T21:28:58","slug":"tax-litigation-at-your-door","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kpdi.pl\/deutsch\/blog\/2015\/07\/02\/tax-litigation-at-your-door\/","title":{"rendered":"OSOBISTA ODPOWIEDZIALNO\u015a\u0106 CZ\u0141ONK\u00d3W ZARZ\u0104DU ZA ZOBOWI\u0104ZANIA SP\u00d3\u0141KI Z OGRANICZON\u0104 ODPOWIEDZIALNO\u015aCI\u0104 (cz\u0119\u015b\u0107 III)"},"content":{"rendered":"

Cz\u0119\u015b\u0107 trzecia cyklu ma na celu przybli\u017cenie zasad ponoszenia przez cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du odpowiedzialno\u015bci za zobowi\u0105zania sp\u00f3\u0142ki w \u015bwietle artyku\u0142u 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (dalej zwana Ordynacj\u0105 podatkow\u0105).<\/p>\n

Zasada <\/strong><\/p>\n

Zgodnie z tre\u015bci\u0105 art. 116 Ordynacji podatkowej za zaleg\u0142o\u015bci podatkowe sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 w organizacji, sp\u00f3\u0142ki akcyjnej lub sp\u00f3\u0142ki akcyjnej w organizacji odpowiadaj\u0105 solidarnie ca\u0142ym swoim maj\u0105tkiem cz\u0142onkowie jej zarz\u0105du, je\u017celi egzekucja z maj\u0105tku sp\u00f3\u0142ki okaza\u0142a si\u0119 w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci bezskuteczna, a cz\u0142onek zarz\u0105du:<\/p>\n

1) nie wykaza\u0142, \u017ce:<\/p>\n

    \n
  1. a) we w\u0142a\u015bciwym czasie zg\u0142oszono wniosek o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub wszcz\u0119to post\u0119powanie zapobiegaj\u0105ce og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci (post\u0119powanie uk\u0142adowe) albo<\/li>\n
  2. b) niezg\u0142oszenie wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub niewszcz\u0119cie post\u0119powania zapobiegaj\u0105cego og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci (post\u0119powania uk\u0142adowego) nast\u0105pi\u0142o bez jego winy;<\/li>\n<\/ol>\n

    2) nie wskazuje mienia sp\u00f3\u0142ki, z kt\u00f3rego egzekucja umo\u017cliwi zaspokojenie zaleg\u0142o\u015bci podatkowych sp\u00f3\u0142ki w znacznej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

    Odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du obejmuje zaleg\u0142o\u015bci podatkowe z tytu\u0142u zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3rych termin p\u0142atno\u015bci up\u0142ywa\u0142 w czasie pe\u0142nienia przez nich obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142onka zarz\u0105du, oraz zaleg\u0142o\u015bci wymienione w art. 52 powsta\u0142e w czasie pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142onka zarz\u0105du.<\/p>\n

    Ponoszenie odpowiedzialno\u015bci przez osoby trzecie w \u015bwietle art. 116 Ordynacji podatkowej odnosi si\u0119 nie tylko do sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c do sp\u00f3\u0142ki akcyjnej oraz do tych\u017ce sp\u00f3\u0142ek w organizacji. Podmiotami odpowiedzialnymi s\u0105 nie tylko cz\u0142onkowie zarz\u0105du, ale r\u00f3wnie\u017c w okre\u015blonych przypadkach pe\u0142nomocnicy i wsp\u00f3lnicy sp\u00f3\u0142ek.<\/p>\n

    W przypadku gdy sp\u00f3\u0142ka z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105 w organizacji lub sp\u00f3\u0142ka akcyjna w organizacji nie posiada zarz\u0105du, za zaleg\u0142o\u015bci podatkowe sp\u00f3\u0142ki odpowiada jej pe\u0142nomocnik albo odpowiadaj\u0105 wsp\u00f3lnicy, je\u017celi pe\u0142nomocnik nie zosta\u0142 powo\u0142any. Powo\u0142ane powy\u017cej przepisy stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do by\u0142ego cz\u0142onka zarz\u0105du oraz by\u0142ego pe\u0142nomocnika lub wsp\u00f3lnika sp\u00f3\u0142ki w organizacji.<\/p>\n

    Przes\u0142anki \u00a0<\/strong><\/p>\n

    Do ustalenia odpowiedzialno\u015bci os\u00f3b trzecich za zobowi\u0105zania sp\u00f3\u0142ek kapita\u0142owych koniecznym jest wykazanie pozytywnych przes\u0142anek, czyli nieskuteczno\u015bci egzekucji z maj\u0105tku sp\u00f3\u0142ki w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci, wykazania \u017ce zaleg\u0142o\u015bci dotycz\u0105 zobowi\u0105za\u0144 powsta\u0142ych w czasie pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142onka zarz\u0105du, pe\u0142nomocnika, czy te\u017c wsp\u00f3lnika. Natomiast przes\u0142anki negatywne to wykazanie, \u017ce we w\u0142a\u015bciwym czasie podmioty odpowiedzialne w \u015bwietle art. 116 Ordynacja podatkowa zg\u0142osi\u0142y wniosek o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub wszcz\u0119to post\u0119powanie zapobiegaj\u0105ce og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci,\u00a0 albo niezg\u0142oszenie wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub niewszcz\u0119cie post\u0119powania zapobiegaj\u0105cego og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci (post\u0119powania uk\u0142adowego) nast\u0105pi\u0142o bez ich winy. Uwolnienie si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c poprzez wskazanie przez te osoby mienia sp\u00f3\u0142ki, z kt\u00f3rego egzekucja umo\u017cliwi zaspokojenie zaleg\u0142o\u015bci podatkowych sp\u00f3\u0142ki w znacznej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

    Bezskuteczno\u015b\u0107 egzekucji <\/strong><\/p>\n

    Odnosz\u0105c si\u0119 do pierwszej z przes\u0142anek, czyli bezskuteczno\u015bci egzekucji, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 i\u017c by\u0142a ona wielokrotnie przedmiotem analizy zar\u00f3wno doktryny prawniczej jak i orzecznictwa s\u0105dowego. Ostatecznie kwesti\u0119 t\u0105 rozstrzygn\u0105\u0142 Naczelny S\u0105d Administracyjny w uchwale z 8 grudnia 2008 roku, sygn. akt II FPS 6\/08, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczno\u015bci egzekucji, o kt\u00f3rej mowa w art. 116 \u00a7 1 ustawy z dnia 29.8.1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) powinno by\u0107 dokonane po przeprowadzeniu post\u0119powania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczno\u015bci egzekucji ustala si\u0119 na podstawie ka\u017cdego prawnie dopuszczalnego dowodu.<\/p>\n

    Powy\u017csze orzeczenie wskazuje na dwie podstawowe kwestie. Po pierwsze organ podatkowy zobowi\u0105zany jest do wszcz\u0119cia post\u0119powania egzekucyjnego. Pod drugie do okre\u015blenia odpowiedzialno\u015bci osoby trzeciej nie jest konieczne wydanie przez organ w toku post\u0119powania egzekucyjnego s\u0105dowego czy te\u017c administracyjnego postanowienia o umorzeniu egzekucji przeciwko sp\u00f3\u0142ce wobec stwierdzenia jej bezskuteczno\u015b\u0107.<\/p>\n

    Warto w tym miejscu doda\u0107, i\u017c w uzasadnieniu powo\u0142anej uchwa\u0142y Naczelny S\u0105d Administracyjny podkre\u015bli\u0142, \u017ce post\u0119powanie w sprawie odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ek kapita\u0142owych toczy si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem zasad og\u00f3lnych. Oznacza, to, \u017ce organ podatkowy prowadz\u0105cy post\u0119powanie obowi\u0105zany jest do podj\u0119cia wszelkich dzia\u0142a\u0144 w celu dok\u0142adnego wyja\u015bnienia stanu faktycznego oraz za\u0142atwienia sprawy w post\u0119powaniu podatkowy, a tak\u017ce do wyczerpuj\u0105cego rozpatrzenia ca\u0142ego materia\u0142u dowodowego, tak\u017ce w odniesieniu do ustalenia przes\u0142anki bezskuteczno\u015bci egzekucji w ca\u0142o\u015bci lub w cz\u0119\u015bci w tym tak\u017ce w zakresie dotycz\u0105cym oceny dowod\u00f3w stwierdzaj\u0105cych t\u0119 przes\u0142ank\u0119.<\/p>\n

    W ka\u017cdym przypadku dochodzenia roszcze\u0144 od podmiot\u00f3w, o kt\u00f3rych jest mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej koniecznym jest przeprowadzenie egzekucji zako\u0144czonej niezaspokojeniem wierzyciela. Bezskuteczno\u015b\u0107 egzekucji nast\u0119puje w\u00f3wczas, gdy egzekucja dotyczy\u0142a ca\u0142ego ujawnionego za pomoc\u0105 odpowiednich procedur maj\u0105tku sp\u00f3\u0142ki, a wierzyciel wyczerpa\u0142 wszystkie sposoby egzekucji, jednak cel egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie wszystkich zaleg\u0142o\u015bci podatkowych, nie zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty (wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2005 roku, sygn. akt III SA 2984\/03).<\/p>\n

    Przes\u0142anki uwalniaj\u0105ce od odpowiedzialno\u015bci.\u00a0 <\/strong><\/p>\n

    Jedn\u0105 z przes\u0142anek egzoneracyjnych jest wykazanie, \u017ce we w\u0142a\u015bciwym czasie zg\u0142oszono wniosek o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub wszcz\u0119to post\u0119powania zapobiegaj\u0105ce og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015bci albo \u017ce niezg\u0142oszenie wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci i nie niewszcz\u0119cie post\u0119powania zapobiegaj\u0105cego og\u0142oszeniu upad\u0142o\u015b\u0107 nast\u0105pi\u0142o bez jego winy.<\/p>\n

    Powy\u017csza przes\u0142anka wskazuje, i\u017c (tak m.in. prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski w \u201dOrdynacja podatkowa. Komentarz.\u201d Wydawnictwo C.H.Beck, rok wydania 2008) dla wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki nie jest konieczne, by w konkretnym przypadku rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o do og\u0142oszenia upad\u0142o\u015bci sp\u00f3\u0142ki, bo przepis m\u00f3wi tylko o zg\u0142oszeniu wniosku w tym przedmiocie (wyrok NSA z 13 listopada 2002 roku, sygn. akt SA\/Sz 1856\/00). Jednak\u017ce sam fakt z\u0142o\u017cenia wniosku nie jest r\u00f3wnie\u017c wystarczaj\u0105cy. Nie jest spe\u0142niona przes\u0142anka wy\u0142\u0105czenia odpowiedzialno\u015bci cz\u0142onka zarz\u0105du w\u00f3wczas, gdy nie nast\u0105pi\u0142o skuteczne zg\u0142oszenie, to znaczy gdy wniosek zosta\u0142 zwr\u00f3cony. Przepis m\u00f3wi o zg\u0142oszeniu wniosku, a nie o jego z\u0142o\u017ceniu (wyrok WSA w Warszawie z 30 czerwca 2005 roku, sygn. akt III SA\/Wa 629\/04).<\/p>\n

    Natomiast definicja poj\u0119cia \u201ewe w\u0142a\u015bciwym czasie\u201d by\u0142a r\u00f3wnie\u017c przedmiotem orzecznictwa s\u0105dowego. Jedynie dla zasygnalizowania tego problemu wskazuj\u0119, i\u017c w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2006 roku, sygn. akt I FSK 1115\/05 Naczelny S\u0105d Administracyjny wskaza\u0142, \u017ce wniosek o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci mo\u017cna uzna\u0107 za z\u0142o\u017cony we „w\u0142a\u015bciwym czasie“ tylko wtedy, gdy nie up\u0142yn\u0119\u0142o wi\u0119cej ni\u017c dwa tygodnie od chwili, gdy b\u0105d\u017a to przedsi\u0119biorca zaprzesta\u0142 p\u0142acenia d\u0142ug\u00f3w, b\u0105d\u017a te\u017c d\u0142ugi te przewy\u017cszy\u0142y warto\u015b\u0107 jego maj\u0105tku.<\/p>\n

    Zatrzymuj\u0105c si\u0119 na chwil\u0119 przy tej przes\u0142ance negatywnej nale\u017cy wskaza\u0107 na jeszcze jedn\u0105 kwesti\u0119. A mianowicie czy podmioty, o kt\u00f3rych mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej mog\u0105 skutecznie uwolni\u0107 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci w sytuacji, gdy nie mia\u0142y wp\u0142ywu na podj\u0119cie krok\u00f3w zmierzaj\u0105cych do og\u0142oszenia upad\u0142o\u015bci, lub gdy wprawdzie istnia\u0142y zaleg\u0142o\u015bci podatkowe lecz kondycja finansowa sp\u00f3\u0142ki nie dawa\u0142a podstaw do zg\u0142oszenia wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci. Kwesti\u0119 t\u0105 ostatecznie rozstrzygn\u0105\u0142 Naczelny S\u0105d Administracyjny w uchwale z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3\/09, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 cz\u0142onek zarz\u0105du sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, o kt\u00f3rym mowa w art. 116 \u00a7 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.), w brzmieniu obowi\u0105zuj\u0105cym przed dniem 1 stycznia 2003 r., mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c po zako\u0144czeniu pe\u0142nienia tej funkcji, uwolni\u0107 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci za zaleg\u0142o\u015bci podatkowe powsta\u0142e w tym czasie, je\u017celi wyka\u017ce w post\u0119powaniu podatkowym, \u017ce w okresie pe\u0142nienia przez niego funkcji cz\u0142onka zarz\u0105du nie by\u0142o podstaw do zg\u0142oszenia wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci lub post\u0119powania zapobiegaj\u0105cego upad\u0142o\u015bci (post\u0119powanie uk\u0142adowe).<\/p>\n

    Kolejn\u0105 przes\u0142ank\u0105 uwalniaj\u0105c\u0105 cz\u0142onka zarz\u0105du od odpowiedzialno\u015bci jest wskazanie mienia sp\u00f3\u0142ki, z kt\u00f3rego egzekucja umo\u017cliwi zaspokojenie zaleg\u0142o\u015bci podatkowych sp\u00f3\u0142ki w znacznej cz\u0119\u015bci. Skuteczne skorzystanie z tej przes\u0142anki negatywnej wymaga wskazania takiego mienia, z kt\u00f3rego egzekucja faktycznie jest mo\u017cliwa (wyrok WSA w Warszawie z 20 wrze\u015bnia 2006 roku, sygn. akt III SA\/Wa 3277\/05). O skuteczno\u015bci egzekucji mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 w\u00f3wczas, gdy zostanie osi\u0105gni\u0119ty oczekiwany rezultat, a wi\u0119c wyegzekwowanie kwoty d\u0142ugu. Wyegzekwowanie niewielkiej cz\u0119\u015bci zaleg\u0142o\u015bci podatkowych nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiane ze skuteczno\u015bci\u0105 egzekucji (wyrok WSA Krak\u00f3w z 28 lutego 2008 roku, sygn. akt I SA\/Kr 565\/07). Warto w tym miejscu r\u00f3wnie\u017c wskaza\u0107, i\u017c spisu nale\u017cno\u015bci przys\u0142uguj\u0105cych sp\u00f3\u0142ce od d\u0142u\u017cnik\u00f3w, nie czyni zado\u015b\u0107, wymaganiom art. 116 \u00a7 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. wskazania mienia sp\u00f3\u0142ki, z kt\u00f3rego egzekucja umo\u017cliwi zaspokojenie zaleg\u0142o\u015bci podatkowych. Nie jest wi\u0119c r\u00f3wnoznaczne z zaistnieniem przes\u0142anki wy\u0142\u0105czaj\u0105cej odpowiedzialno\u015b\u0107 cz\u0142onka zarz\u0105du (wyrok WSA w Poznaniu z 23 stycznia 2009 roku, sygn. akt I SA\/Po 1199\/08).<\/p>\n

    Podsumowanie<\/strong><\/p>\n

    Powy\u017csza analiza przepis\u00f3w prawnych prowadzi mi\u0119dzy innymi do wniosku, \u017ce obowi\u0105zkiem organu podatkowego jest wszcz\u0119cie i przeprowadzenie post\u0119powania egzekucyjnego. Egzekucja musi dotyczy\u0107 ca\u0142ego maj\u0105tku sp\u00f3\u0142ki, a organ musi wyczerpa\u0107 wszystkie mo\u017cliwe sposoby egzekucji, egzekucja musi by\u0107 bezskuteczna. Przepis art. 116 Ordynacja podatkowa nak\u0142ada r\u00f3wnie\u017c na organ podatkowy obowi\u0105zek prowadzenia post\u0119powania w przedmiocie odpowiedzialno\u015bci za zaleg\u0142o\u015bci podatkowe sp\u00f3\u0142ki z o.o. wobec wszystkich os\u00f3b mog\u0105cych ponosi\u0107 tak\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 (uchwa\u0142a NSA z 9 marca 2009roku, sygn. akt I FPS 4\/0). Organ podatkowy musi r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0107, okoliczno\u015b\u0107 pe\u0142nienia obowi\u0105zk\u00f3w cz\u0142onka zarz\u0105du w czasie powstania zobowi\u0105zania podatkowego, kt\u00f3re przerodzi\u0142o si\u0119 w dochodzon\u0105 zaleg\u0142o\u015b\u0107 podatkow\u0105 Sp\u00f3\u0142ki. Natomiast ci\u0119\u017car wykazania kt\u00f3rejkolwiek okoliczno\u015bci uwalniaj\u0105cej od odpowiedzialno\u015bci spoczywa na cz\u0142onku zarz\u0105du (wyrok NSA z 6 marca 2003 roku, sygn. akt SA\/Bd 85\/03).<\/p>\n

    Podmiot, o kt\u00f3rym jest mowa w art. 116 Ordynacji podatkowej mo\u017ce uwolni\u0107 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci, je\u017celi:<\/p>\n

    1) przes\u0142anki do z\u0142o\u017cenia wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci zaistnia\u0142y, gdy nie mia\u0142 on wp\u0142ywu na podj\u0119cie stosownych krok\u00f3w zmierzaj\u0105cych do og\u0142oszenia upad\u0142o\u015bci,<\/p>\n

    2) niezg\u0142oszenie wniosku o og\u0142oszenie upad\u0142o\u015bci oraz niewszcz\u0119cie post\u0119powania uk\u0142adowego nie nast\u0105pi\u0142o z jego winy,<\/p>\n

    3) wskaza\u0142 mienie sp\u00f3\u0142ki, z kt\u00f3rego egzekucja umo\u017cliwi zaspokojenie zaleg\u0142o\u015bci podatkowych sp\u00f3\u0142ki w znacznej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n<\/div>

    <\/div><\/div><\/div><\/div>