{"id":955,"date":"2015-07-02T16:53:48","date_gmt":"2015-07-02T16:53:48","guid":{"rendered":"http:\/\/kpdi.pl\/english\/?p=955"},"modified":"2018-05-07T21:15:19","modified_gmt":"2018-05-07T21:15:19","slug":"technology-changing-laws","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kpdi.pl\/english\/blog\/2015\/07\/02\/technology-changing-laws\/","title":{"rendered":"Leasing lokomotyw oczami prawnika"},"content":{"rendered":"

Leasing nowych lokomotyw oczami prawnika.<\/strong><\/h2>\n

Przewo\u017anicy kolejowi coraz cz\u0119\u015bciej poszukuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci pozyskania nowoczesnego i ekonomicznego w utrzymaniu taboru kolejowego. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to zazwyczaj z konieczno\u015bci\u0105 zaanga\u017cowania kancelarii prawnej, kt\u00f3rej rol\u0105 jest nie tylko doradztwo prawne, ale i prowadzenie oraz koordynacja procesu negocjacyjnego. Niniejszy artyku\u0142 stanowi\u0107 b\u0119dzie pr\u00f3b\u0119 przybli\u017cenia problematyki pozyskania przez operatora nowych lokomotyw, z perspektywy praktyki prawnika dzia\u0142aj\u0105cego w takiej w\u0142a\u015bnie roli.<\/p>\n

Czas.<\/strong><\/h2>\n

Nale\u017cy za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c od chwili zidentyfikowania potrzeby pozyskania lokomotyw, do ich odbioru, up\u0142ynie zazwyczaj do\u015b\u0107 du\u017co czasu. Nawet operatorzy nie zwi\u0105zani obowi\u0105zkiem stosowania regulacji prawa zam\u00f3wie\u0144 publicznych s\u0105 raczej sk\u0142onni do stosowania procedur przetargowych, a ka\u017cd\u0105 decyzj\u0119 popiera\u0107 b\u0119d\u0105 wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 analiz\u0105. Proces negocjacyjny podporz\u0105dkowany jest bowiem zabezpieczeniu zarz\u0105du, kt\u00f3ry nie tylko winien by\u0107 przekonany o s\u0142uszno\u015bci podj\u0119tej decyzji, ale i mie\u0107 solidne podstawy by j\u0105 obroni\u0107, nie tylko przed w\u0142a\u015bcicielem. Nie wp\u0142ywa to niestety korzystnie na czas realizacji transakcji.<\/p>\n

Etapy procesu decyzyjnego.<\/strong><\/h2>\n

W pierwszej kolejno\u015bci warto jest sprecyzowa\u0107 jaki konkretnie model lokomotywy nas interesuje. Pozwoli to na skoncentrowanie wysi\u0142k\u00f3w na jego pozyskanie i efektywne wykorzystanie czasu. Niekt\u00f3rzy oferenci taboru gotowi s\u0105 nawet do przekazania lokomotyw do test\u00f3w przez okre\u015blony czas, nawet za ni\u017cszym ni\u017c spodziewana rata leasingowa wynagrodzeniem. Pomaga to w uzasadnieniu decyzji sp\u00f3\u0142ki. R\u00f3wnolegle opracowywa\u0107 mo\u017cna analizy dost\u0119pnych sp\u00f3\u0142ce form finansowania. U\u0142atwi to dalszy proces negocjacyjny warunk\u00f3w transakcji.<\/p>\n

Gdy ju\u017c wiemy \u201eco\u201d chcemy naby\u0107 i czy nas na to sta\u0107, pozostaje podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 co do charakteru prawnego docelowej umowy. Z uwagi na warto\u015b\u0107 transakcji i mo\u017cliwo\u015b\u0107 oparcia si\u0119 na r\u00f3\u017cnych formach finansowania, z perspektywy operatora godnym rozwa\u017cenia rozwi\u0105zaniem s\u0105 szeroko rozumiane umowy leasingu (dzier\u017cawy, najmu, operacyjnego, finansowego). W praktyce rozr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna dwie drogi pozyskania lokomotyw do takiego korzystania: poszukiwanie wyspecjalizowanej firmy leasingowej, dysponuj\u0105cej ju\u017c lokomotywami lub zawarcie umowy dostawy z producentem i nast\u0119pcza organizacja finansowania.<\/p>\n

Model pierwszy \u00a0– dzier\u017cawa od wyspecjalizowanej firmy.<\/strong><\/h2>\n

Na zachodzie Europy dostrze\u017cono dysonans pomi\u0119dzy ograniczeniami po stronie producent\u00f3w, kt\u00f3rzy nie s\u0105 zainteresowani wytwarzaniem lokomotyw \u201ena magazyn\u201d, a potrzebami operator\u00f3w w pozyskaniu sprz\u0119tu w mo\u017cliwie szybkim czasie. Otworzy\u0142o to drog\u0119 do powstania wyspecjalizowanych firm leasingowych, nabywaj\u0105cych lokomotywy i oferuj\u0105cych ich dzier\u017caw\u0119. W tym modelu zazwyczaj spotyka si\u0119 umowy zbli\u017cone do leasingu operacyjnego (dzier\u017cawy). Nie wyklucza to oczywi\u015bcie mo\u017cliwo\u015bci wykupu lokomotywy przez operatora po okre\u015blonej w umowie warto\u015bci rezydualnej.<\/p>\n

Zalet\u0105 tego modelu jest przede wszystkim oszcz\u0119dno\u015b\u0107 czasu. Oferta taka mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 ponadto bardzo konkurencyjna cenowo, szczeg\u00f3lnie przy mniejszym zapotrzebowaniu operatora na sprz\u0119t. Zakup wi\u0119kszego pakietu lokomotyw powoduje bowiem, i\u017c firma korzysta z efektu skali w ustalaniu warunk\u00f3w cenowych z producentem. Firmy takie w ko\u0144cu \u2013 jako w\u0142a\u015bciciele – oferuj\u0105 serwis swego sprz\u0119tu, co mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardzo istotnym argumentem przy wyborze tej drogi pozyskania lokomotyw. Przy tej okazji zwr\u00f3ci\u0107 mo\u017cna jedynie uwag\u0119 na delikatn\u0105, aczkolwiek niebagateln\u0105 dla operatora, kwesti\u0119 dost\u0119pno\u015bci lokomotywy, kt\u00f3ra w umowie leasingu mo\u017ce zosta\u0107 uregulowana w spos\u00f3b kompleksowy w d\u0142u\u017cszym okresie.<\/p>\n

Nie wszystkie jednak lokomotywy dost\u0119pne s\u0105 w tym modelu. Spodziewa\u0107 nale\u017cy si\u0119 bowiem, i\u017c inwestycja w tak kosztowny sprz\u0119t wi\u0105\u017ce si\u0119 z du\u017cym ryzykiem finansowym, szczeg\u00f3lnie w obliczu potencjalnego braku kontrahent\u00f3w. St\u0105d te\u017c oferowane b\u0119d\u0105 w ten spos\u00f3b raczej lokomotywy homologowane nie tylko w Polsce, ale i na innych rynkach. W ten spos\u00f3b firmy leasingowe poszerzaj\u0105 kr\u0105g potencjalnych odbiorc\u00f3w, zmniejszaj\u0105c ryzyko niepowodzenia inwestycji.<\/p>\n

Model drugi \u2013 tradycyjny leasing.<\/strong><\/h2>\n

Drugi model to transakcje zbli\u017cone do tradycyjnego leasingu. Zak\u0142ada on pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 operatora w wyborze typu i ilo\u015bci lokomotyw, a tak\u017ce warunk\u00f3w i formy finansowania.<\/p>\n

Transakcje takie s\u0105 wielostopniowe i wielostronne. Podzieli\u0107 mo\u017cna je na trzy etapy: (i) ustalenie warunk\u00f3w dostawy z producentem (ii) okre\u015blenie warunk\u00f3w finansowania (iii) nabycie lokomotyw przez leasingodawc\u0119 na ustalonych wst\u0119pne warunkach, po\u0142\u0105czone z wej\u015bciem w \u017cycie umowy leasingu. W tym modelu nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 konieczno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy wielu podmiot\u00f3w: korzystaj\u0105cego, producenta oraz firmy leasingowej, jak i ich sp\u00f3\u0142ek macierzystych. Warto\u015b\u0107 transakcji wi\u0105\u017ce si\u0119 z bowiem konieczno\u015bci\u0105 ustalenia okre\u015blonych zabezpiecze\u0144 (gwarancje sp\u00f3\u0142ki macierzystej, bankowe, akredytywy, cesje um\u00f3w) oraz ustalenia szczeg\u00f3\u0142owych warunk\u00f3w finansowania przez firm\u0119 leasingow\u0105 z bankiem. Nie rzadko wi\u0119c powstaje konieczno\u015b\u0107 koordynacji dzia\u0142a\u0144 sze\u015bciu i wi\u0119cej podmiot\u00f3w.<\/p>\n

Specyfika negocjacji.<\/strong><\/h2>\n

Uczestnictwo w projekcie cho\u0107by jednego zagranicznego kontrahenta powoduje, i\u017c negocjacje prowadzone s\u0105 zazwyczaj (co najmniej) w dw\u00f3ch j\u0119zykach, tj. polskim i angielskim. Mimo, i\u017c niemal wszyscy szanuj\u0105cy si\u0119 kontrahenci zagraniczni inwestuj\u0105 istotne \u015brodki, by zapewni\u0107 bie\u017c\u0105cy kontakt w j\u0119zyku polskim, to ostateczne dokumenty umowy ustalane s\u0105 w wersjach dwuj\u0119zycznych. Nale\u017cy wi\u0119c po\u0142o\u017cy\u0107 istotny nacisk na zapewnienie sprawnej komunikacji w j\u0119zykach obcych.<\/p>\n

Warto ju\u017c na pocz\u0105tku powo\u0142a\u0107 zesp\u00f3\u0142 negocjacyjny, z wyra\u017anie okre\u015blonymi zadaniami, odpowiadaj\u0105cymi specyfice problematyki rozm\u00f3w: technicznej, ksi\u0119gowej, podatkowej, finansowej i prawnej. Sprawna komunikacja w ramach zespo\u0142u jest nieodzowna dla powodzenia projektu. Skutecznym rozwi\u0105zaniem okazuje si\u0119 powierzenie prowadzenia negocjacji prawnikowi, kt\u00f3ry czuwa nad aktualnym kszta\u0142tem dokumentacji kontraktowej i zapewnieniem zgodno\u015bci procesu z uwarunkowaniami prawnymi operatora. Warto te\u017c rozwa\u017cy\u0107 sta\u0142e zaanga\u017cowanie dw\u00f3ch takich doradc\u00f3w, co zapewnia nie tylko ich wzajemne wsparcie w d\u0142ugich i cz\u0119sto skomplikowanych rozmowach, ale i minimalizuje skutki nieobecno\u015bci jednego prowadz\u0105cego.<\/p>\n

Nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119, i\u017c kontrahent zaproponuje sw\u00f3j standardowy projekt umowy. S\u0105 to umowy uwzgl\u0119dniaj\u0105ce najistotniejsze z punktu widzenia producenta czy leasingodawcy ryzyka, zbierane przez lata do\u015bwiadcze\u0144 na rynku. Warto jednocze\u015bnie wskaza\u0107, i\u017c transakcje tego typu nie nale\u017c\u0105 do standardowych produkt\u00f3w firm leasingowych (w modelu drugim), st\u0105d og\u00f3lne warunki leasingu zazwyczaj musz\u0105 by\u0107 istotnie dostosowywane do specyfiki rynku kolejowego.<\/p>\n

Kontrahenci korzystaj\u0105 zazwyczaj z etatowych prawnik\u00f3w, znaj\u0105cych i udoskonalaj\u0105cych oferowane warunki dostaw. Jednocze\u015bnie spodziewa\u0107 mo\u017cna si\u0119 kontaktu z polsk\u0105 kancelari\u0105 prawn\u0105, kt\u00f3ra zapewnia\u0107 ma dostosowanie warunk\u00f3w umowy do specyfiki prawa kraju operatora. Konieczno\u015b\u0107 taka wynika\u0107 mo\u017ce z nie tylko z wyboru prawa polskiego transakcji, ale i cho\u0107by obowi\u0105zku zapewnienia zgodno\u015bci umowy z przepisami polskiego prawa publicznego (podatki, homologacja, dopuszczenia do korzystania z linii itp.).<\/p>\n

Ustalenie warunk\u00f3w dostawy lokomotyw jest raczej d\u0142ugotrwa\u0142ym procesem. Do absolutnej rzadko\u015bci nale\u017c\u0105 przypadki zawarcia umowy w ci\u0105gu kilku tygodni. Nale\u017cy by\u0107 wi\u0119c przygotowanym na kilka do nawet kilkunastu spotka\u0144, trwaj\u0105cych od kilku godzin, do nawet kilku dni. Nale\u017cy te\u017c mie\u0107 na uwadze, \u017ce umowy dostawy wsp\u00f3\u0142czesnych lokomotyw uwzgl\u0119dniaj\u0105 uwarunkowania procesu inwestycyjnego ich produkcji. Od zawarcia umowy, do ostatecznej dostawy lokomotywy up\u0142yn\u0105\u0107 mo\u017ce nawet ok. dw\u00f3ch lat. \u00a0W tym czasie producent musi nie tylko podzleci\u0107 wykonanie wszystkich komponent\u00f3w i zapewni\u0107 ich monta\u017c, ale i nie rzadko \u2013 uzyska\u0107 polsk\u0105 homologacj\u0119 lokomotywy.<\/p>\n

Najistotniejsze problemy umowne.<\/strong><\/h2>\n

Lokomotywa bez dopuszczenia do ruchu na polskich liniach jest dla operatora bezu\u017cyteczna. St\u0105d te\u017c kluczowym poj\u0119ciem przy konstruowaniu um\u00f3w jest uwzgl\u0119dnienie obowi\u0105zku zapewnienia przez producenta jej homologacji. W tym kontek\u015bcie j\u0119zyczkiem u wagi ca\u0142ej transakcji mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 okre\u015blenie terminu dostawy. Pomimo, i\u017c uzyskanie homologacji rz\u0105dzi si\u0119 przewidywalnymi kryteriami, jest ono w nadal znacznej mierze warunkiem niezale\u017cnym od producenta. W przesz\u0142o\u015bci niekt\u00f3rzy producenci napotykali na do\u015b\u0107 znacz\u0105ce \u2013 w ich rozumieniu \u2013 op\u00f3\u017anienia w uzyskaniu zezwole\u0144 administracyjnych. St\u0105d te\u017c zauwa\u017calna by\u0142a wyj\u0105tkowa ostro\u017cno\u015b\u0107 w podejmowaniu przez nich zobowi\u0105za\u0144 do dochowania terminu dostawy przez uzyskaniem homologacji. Obecnie producenci zdaj\u0105 si\u0119 cechowa\u0107 zdecydowanie wi\u0119kszym zaufaniem do dzia\u0142alno\u015bci UTK.<\/p>\n

Truizmem jest stwierdzenie, i\u017c lokomotywa ma dzia\u0142a\u0107 i zarabia\u0107 na siebie. W kontek\u015bcie pozyskania lokomotyw nie spos\u00f3b wi\u0119c straci\u0107 z oczu kwestii zapewnienia okre\u015blonego poziomu ich dost\u0119pno\u015bci. Gdy przedmiotem umowy jest wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 lokomotyw pokusi\u0107 mo\u017cna si\u0119 nawet o ustalenie z kontrahentem poziomu ich minimalnej dost\u0119pno\u015bci w roku (awarie, naprawy okresowe, bie\u017c\u0105cy serwis, naprawa g\u0142\u00f3wna). W ka\u017cdym jednak wypadku nale\u017cy uregulowa\u0107 zasady serwisu gwarancyjnego i pogwarancyjnego \u2013 miejsca jego realizacji, czas\u00f3w reakcji i realizacji, harmonogramu – oraz ewentualnych konsekwencji jego nieprawid\u0142owego wykonywania. Warto mie\u0107 na uwadze fakt, i\u017c o ile serwis gwarancyjny realizowany b\u0119dzie przez kilka lat przez producenta w ramach umowy sprzeda\u017cy, o tyle organizacja dalszego utrzymania spoczywa\u0107 b\u0119dzie ju\u017c na samym nabywcy.<\/p>\n

Odr\u0119bn\u0105 grup\u0105 postanowie\u0144 umowy s\u0105 regulacje dotycz\u0105ce p\u0142atno\u015bci za lokomotyw\u0119. Nale\u017cy spodziewa\u0107 si\u0119, i\u017c producent za\u017c\u0105da od operatora finansowania procesu produkcji w formie zaliczek na poczet ceny. Rozk\u0142ad p\u0142atno\u015bci w czasie, wysoko\u015b\u0107 rat oraz formy zabezpieczenia zwrotu zaliczek ustalane s\u0105 indywidualnie.<\/p>\n

Przy leasingu operacyjnym, powsta\u0107 mo\u017ce problem okre\u015blenia warto\u015bci rezydualnej lokomotywy. Firma leasingowa musi bowiem ju\u017c przy zawarciu umowy wyceni\u0107 warto\u015b\u0107 lokomotywy po podstawowym okresie leasingu. Im bardziej specjalistyczny sprz\u0119t, tym mniejsza szansa na znalezienie dla\u0144 rynku. Mo\u017ce to w efekcie uniemo\u017cliwi\u0107 pozyskanie lokomotywy w drodze leasingu operacyjnego.<\/p>\n

Producenci godz\u0105 si\u0119 te\u017c zazwyczaj na zawarcie umowy ramowej dostawy, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 operator wywo\u0142ywa\u0107 mo\u017ce dostaw\u0119 poszczeg\u00f3lnych sztuk swymi zam\u00f3wieniami. Mechanizm taki uwzgl\u0119dnia zazwyczaj konieczno\u015b\u0107 zachowania ci\u0105g\u0142o\u015bci produkcji. W efekcie strony ograniczaj\u0105 termin do kt\u00f3rego okre\u015blone zam\u00f3wienie mo\u017ce zosta\u0107 z\u0142o\u017cone.<\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n

Rosn\u0105ca liczba nowych homologacji nakazuje spodziewa\u0107 si\u0119 wzrostu zainteresowania polskich operator\u00f3w pozyskaniem nowoczesnych lokomotyw. Szeroko rozumiane umowy leasingu stanowi\u0107 mog\u0105 ciekaw\u0105 alternatyw\u0119 w stosunku do tradycyjnego kredytu na zakup taboru. St\u0105d te\u017c poruszana w niniejszym artykule problematyka znajdowa\u0107 b\u0119dzie coraz szersze zastosowanie w codziennym \u017cyciu polskich przewo\u017anik\u00f3w kolejowych.<\/p>\n

Zawarcie umowy na dostaw\u0119 lokomotywy jest efektem \u017cmudnego i skomplikowanego procesu negocjacyjnego. Jego sprawne przeprowadzenie uwarunkowane jest zapewnieniem przez nabywc\u0119 \u015brodk\u00f3w gwarantuj\u0105cych prac\u0119 kilkuosobowego zespo\u0142u specjalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin. W zale\u017cno\u015bci od aktualnych uwarunkowa\u0144 ekonomicznych i potrzeb, pozyskanie lokomotyw mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 przy zastosowaniu r\u00f3\u017cnych modeli transakcyjnych. Przedstawione powy\u017cej dwa z nich nale\u017c\u0105 do podstawowych form pozyskania taboru do korzystania przez polskich operator\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142owe warunki kontraktowe zale\u017ce\u0107 b\u0119d\u0105 o specyfiki danej transakcji.<\/p>\n

Krzysztof Kuczy\u0144ski, LL.M. \u2013 partner w Kancelarii Prawnej Doma\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy Sp.k.,<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div>