{"id":972,"date":"2015-07-02T16:58:15","date_gmt":"2015-07-02T16:58:15","guid":{"rendered":"http:\/\/kpdi.pl\/english\/?p=972"},"modified":"2018-05-08T05:58:49","modified_gmt":"2018-05-08T05:58:49","slug":"pulapka-avv-jak-okreslic-szkode-za-utrate-wagonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kpdi.pl\/english\/blog\/2015\/07\/02\/pulapka-avv-jak-okreslic-szkode-za-utrate-wagonu\/","title":{"rendered":"PU\u0141APKA AVV \u2013 JAK OKRE\u015aLI\u0106 SZKOD\u0118 ZA UTRAT\u0118 WAGONU?"},"content":{"rendered":"

Wypadki kolejowe generuj\u0105 wysokie szkody, kt\u00f3rych istotna cz\u0119\u015b\u0107 przypada na uszkodzone lub utracone wagony towarowe. Wielu przewo\u017anik\u00f3w korzysta z wagon\u00f3w wynaj\u0119tych lub udost\u0119pnionych przez nadawc\u0119. Umowy o korzystanie z wagon\u00f3w odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 cz\u0119stokro\u0107 do og\u00f3lnie przyj\u0119tych zasad umowy AVV, kt\u00f3ra to m.in. w specyficzny spos\u00f3b okre\u015bla metodologi\u0119 liczenia odszkodowania za utrat\u0119 lub uszkodzenie wagonu. Powoduje to wiele komplikacji na styku z zak\u0142adami ubezpiecze\u0144, kt\u00f3re to nie honoruj\u0105 wybranej przez strony metodologii AVV. <\/strong><\/p>\n

Co stanowi odszkodowanie za wagon? <\/strong><\/p>\n

Odszkodowanie ma zrekompensowa\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi poniesione przez niego straty, wynikaj\u0105ce z utraty lub uszkodzenia wagonu \u2013 straty w maj\u0105tku oraz utracone korzy\u015bci. Do strat w maj\u0105tku zaliczy\u0107 mo\u017cna m.in. koszty napraw, koniecznych przegl\u0105d\u00f3w i zatwierdze\u0144 dozoru technicznego, zmierzaj\u0105cych do przywr\u00f3cenia wagonu do dalszego u\u017cytkowania, a tak\u017ce ewentualne koszty najmu wagonu zast\u0119pczego. W przypadku szkody ca\u0142kowitej, odszkodowanie powinno by\u0107 r\u00f3wne kwocie pozwalaj\u0105cej na nabycie takiego samego lub podobnego wagonu na rynku (warto\u015b\u0107 odtworzeniowa). Utracone korzy\u015bci to w najwi\u0119kszym uproszczeniu kwoty, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciel \u201enie zarobi\u0142\u201d wskutek wypadku.<\/p>\n

Straty w maj\u0105tku stanowi\u0105 najistotniejsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 poniesionej szkody. Uszkodzony wagon mo\u017cna przecie\u017c zast\u0105pi\u0107 innym i nadal generowa\u0107 zyski z dzia\u0142alno\u015bci przewozowej. O ile ustalenie koszt\u00f3w zwi\u0105zanych z napraw\u0105 wagonu nie generuje wielu spor\u00f3w, o tyle ju\u017c okre\u015blenie warto\u015bci szkody ca\u0142kowitej, stanowi\u0107 mo\u017ce du\u017ce wyzwanie dla stron. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce ustalenie warto\u015bci rynkowej mo\u017ce zosta\u0107 dokonane za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych metod, kt\u00f3re tylko teoretycznie powinny one prowadzi\u0107 do takiego samego wyniku ko\u0144cowego. W praktyce nie raz spotykali\u015bmy si\u0119 z sytuacj\u0105, gdy kwoty odszkodowa\u0144 ustalone za pomoc\u0105 r\u00f3\u017cnych metodologii znacznie si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y.<\/p>\n

Tym problemem wychodzi naprzeciw Umowa AVV, kt\u00f3ra nadaje \u201edysponentowi\u201d a wi\u0119c w\u0142a\u015bcicielowi lub udost\u0119pniaj\u0105cemu wagon prawo do wyboru pomi\u0119dzy ustaleniem \u201erzeczywistej szkody\u201d a tzw. \u201erycza\u0142tow\u0105\u201d metod\u0105 obliczenia warto\u015bci wagonu. Dysponenci cz\u0119sto korzystaj\u0105 z opcji rycza\u0142tu, co rodzi szereg komplikacji po stronie przewo\u017anik\u00f3w \u2013 u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n

Jak dzia\u0142a rycza\u0142towa metoda z Umowy AVV<\/strong><\/p>\n

Rycza\u0142towa metoda ustalania odszkodowania opisana zosta\u0142a w Za\u0142\u0105czniku nr 5 Og\u00f3lnej umowy o u\u017cytkowaniu wagon\u00f3w towarowych (AVV<\/strong> lub GCU<\/strong>). Uregulowany tam w mechanizm liczenia odszkodowania jest do\u015b\u0107 prosty. Wystarczy tabela Excell ze wzorami matematycznymi, aby ustali\u0107 warto\u015b\u0107 wagonu.<\/p>\n

Rycza\u0142t zak\u0142ada, \u017ce warto\u015bci\u0105 wyj\u015bciow\u0105 jest warto\u015b\u0107 wagonu, wzgl\u0119dnie w\u00f3zka, kt\u00f3r\u0105 oblicza si\u0119 mno\u017c\u0105c cen\u0119 kilograma takiego samego nowego b\u0105d\u017a por\u00f3wnywalnego wagonu lub w\u00f3zka w momencie uszkodzenia lub zagini\u0119cia przez mas\u0119 w\u0142asn\u0105 wagonu wzgl\u0119dnie w\u00f3zka. Metoda nakazuje te\u017c przyj\u0105\u0107 4% spadku warto\u015bci wagonu za ka\u017cdy rok eksploatacji, dodatkowo r\u00f3\u017cnie obliczanego przy przeniesieniu tytu\u0142u w\u0142asno\u015bci do wagonu oraz przy zachowaniu w\u0142asno\u015bci przez poszkodowanego. Przy zmodernizowanych wagonach do obni\u017cenia warto\u015bci dolicza si\u0119 dodatkowo kwot\u0119 10% warto\u015bci odtworzenia. Do tak ustalonego odszkodowania nalicza si\u0119 dodatkowo 2.000 EUR. Koniec.<\/p>\n

Proste? Zapewne. Tak samo jak w dowcipie o tw\u00f3rcy automatu do golenia, w kt\u00f3ry wk\u0142ada si\u0119 twarz. Jak mo\u017ce dzia\u0142a\u0107, je\u017celi ka\u017cdy ma inn\u0105 twarz? A mo\u017ce, bo r\u00f3\u017cnice znikaj\u0105 po pierwszym goleniu. Tu jednak r\u00f3\u017cnice nie znikn\u0105.<\/p>\n

Zalety i wady metody rycza\u0142towej AVV<\/strong><\/p>\n

Przyj\u0119te uproszenia u\u0142atwiaj\u0105 stronom wypadku liczenie odszkodowania za utracony wagon. I na tym lista zalet si\u0119 ko\u0144czy.<\/p>\n

Jak ka\u017cde uproszczenie, metoda rycza\u0142towa zak\u0142ada brak precyzji w obliczaniu odszkodowania. Ju\u017c ustalenie warto\u015bci wyj\u015bciowej wagonu zgodnie z AVV mo\u017ce rodzi\u0107 spory. Szereg eksploatowanych w Polsce wagon\u00f3w nie jest ju\u017c produkowanych. Zdefiniowanie \u201epodobnego\u201d wagonu mo\u017ce rodzi\u0107 wiele spor\u00f3w. Ceny wagon\u00f3w podobnych mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 przecie\u017c znacznie, w zale\u017cno\u015bci od ich producenta.<\/p>\n

Ponadto mechanizm ustalenia deprecjacji ich warto\u015bci, uwzgl\u0119dnia tylko dwa elementy wp\u0142ywaj\u0105ce na warto\u015b\u0107 wagonu \u2013 zu\u017cycie i modernizacj\u0119, stosuj\u0105c sztywne wsp\u00f3\u0142czynniki. A przecie\u017c nie dla ka\u017cdego wagonu mo\u017cna przyj\u0105\u0107 za w\u0142a\u015bciwe 4% spadku warto\u015bci za ka\u017cdy rok eksploatacji. Wagony mog\u0105 mie\u0107 te\u017c r\u00f3\u017cny czas \u017cycia, czy te\u017c stopie\u0144 zu\u017cycia w zale\u017cno\u015bci od intensywno\u015bci eksploatacji. Podobnie jest z modernizacj\u0105, gdzie stosuje si\u0119 przecie\u017c r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania.<\/p>\n

Wytyczne, standardy i procedury szacowania maszyn i urz\u0105dze\u0144 np. mi\u0119dzynarodowej organizacji DEKRA, Stowarzyszenia In\u017cynier\u00f3w Mechanik\u00f3w Polskich (SIMP), wskazuj\u0105 na rodzaj i zastosowanie wagonu, jego wytw\u00f3rc\u0119, wyposa\u017cenie, stan techniczny, stopie\u0144 zu\u017cycia fizycznego oraz wiek, okres i spos\u00f3b eksploatacji, a tak\u017ce warunki popytu i poda\u017cy okre\u015blaj\u0105ce atrakcyjno\u015b\u0107 rynkow\u0105 wagonu. Brane s\u0105 pod uwag\u0119 warunki odnosz\u0105ce si\u0119 indywidualnie do konkretnego wagonu oraz czynniki zewn\u0119trzne kszta\u0142towane przez rynek.<\/p>\n

Zastosowanie sta\u0142ego wsp\u00f3\u0142czynnika procentowego rodzi wi\u0119c istotne ryzyko b\u0142\u0119du w ustaleniu rzeczywistej warto\u015bci szkody. Rycza\u0142t z AVV zbli\u017ca si\u0119 tym samym do konstrukcji kary umownej.<\/p>\n

Co na to ubezpieczyciele?<\/strong><\/p>\n

Umowa AVV nie jest prawem powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cym. Przyj\u0119cie przez strony, w \u0142\u0105cz\u0105cej je umowie, okre\u015blonych w AVV zasad ustalania odszkodowania, nie zobowi\u0105zuje ubezpieczyciela (casco, OC) do honorowania przyj\u0119tej przez strony metody. Ubezpieczyciel b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142 do okre\u015blenia warto\u015bci rzeczywistej szkody. W tym celu powo\u0142any zostanie rzeczoznawca, kt\u00f3ry przyjmie najw\u0142a\u015bciwsz\u0105 uznan\u0105 przez siebie metod\u0119 liczenia tej, konkretnej szkody.<\/p>\n

W efekcie nierzadko dochodzi do sytuacji, w kt\u00f3rej przewo\u017anik zobowi\u0105zany jest wzgl\u0119dem w\u0142a\u015bciciela do zap\u0142aty wy\u017cszej (wynikaj\u0105cej z AVV) warto\u015bci odszkodowania, ani\u017celi faktycznie poniesiona szkoda rzeczywista i ustalona na tej podstawie \u2013 wysoko\u015b\u0107 odszkodowania nale\u017cnego od ubezpieczyciela. R\u00f3\u017cnica stanowi \u201enieubezpieczalny\u201d koszt przewo\u017anika.<\/p>\n

Osobn\u0105 kwesti\u0105 jest problem kwalifikacji takiej nadwy\u017cki jako kosztu podatkowego u\u017cytkownika utraconego wagonu, ale to wykracza poza ramy naszych rozwa\u017ca\u0144.<\/p>\n

Jak si\u0119 zabezpieczy\u0107?<\/strong><\/p>\n

Umowa AVV cz\u0119sto traktowana jest jako \u201eog\u00f3lne warunki umowy\u201d, uzupe\u0142niaj\u0105ce tre\u015b\u0107 umowy g\u0142\u00f3wnej. W takiej umowie nale\u017cy przede wszystkim postara\u0107 si\u0119 dookre\u015bli\u0107 spos\u00f3b ustalania warto\u015bci szkody w przypadku utraty wagonu.<\/p>\n

AVV nie wyklucza przecie\u017c odniesienia si\u0119 do warto\u015bci rzeczywistej szkody. Wprowadzenie mo\u017cliwo\u015bci wyboru \u201erycza\u0142towej metody\u201d mia\u0142o jedynie wyj\u015b\u0107 naprzeciw dysponentom, w kt\u00f3rych interesie jest uproszczenie sposobu liczenia poniesionych szk\u00f3d. W obliczu trudno\u015bci w relacjach z ubezpieczycielami, nale\u017cy jednak w umowie rozwa\u017cy\u0107 zminimalizowanie ryzyk zwi\u0105zanych z r\u00f3\u017cnic\u0105 pomi\u0119dzy kwot\u0105 ustalonymi przy wykorzystaniu metody rycza\u0142towej i warto\u015bci\u0105 rzeczywist\u0105 szkody. Ostatecznie u\u017cytkownik nie powinien by\u0107 przecie\u017c obci\u0105\u017cony ponad wysoko\u015b\u0107 rzeczywistego uszczerbku dysponenta.<\/p>\n

Rozwi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 kilka \u2013 od rezygnacji z metody rycza\u0142towej, poprzez ustalenie umownego limitu akceptowalnej r\u00f3\u017cnicy, a\u017c do wprowadzenia obowi\u0105zku przej\u015bciowej zap\u0142aty kwoty wynikaj\u0105cej z tej metody do czasu rozstrzygni\u0119cia w przedmiocie szkody rzeczywistej.<\/p>\n

W ten spos\u00f3b przewo\u017anik \u015bwiadomie podejmie decyzj\u0119, w jakim zakresie ponosi\u0107 b\u0119dzie samodzielnie ryzyka zwi\u0105zane z uszkodzeniem wagonu.<\/p>\n

W\u0142\u0105czenie ubezpieczyciela?<\/strong><\/p>\n

W przypadku nieprzejednanej postawy dysponenta wagon\u00f3w, rozwa\u017cy\u0107 mo\u017cna zaanga\u017cowanie naszego ubezpieczyciela w proces ustalania mechanizmu liczenia odszkodowania, zgodnie z AVV. Rozwi\u0105zanie to jest dopuszczalne i mo\u017cliwe. Za przyj\u0119ciem takiej metody przemawia fakt, i\u017c jest ona powszechnie stosowana, a jej sygnatariuszami jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 przewo\u017anik\u00f3w w Europie. Skraca i upraszcza proces likwidacji szkody, obni\u017caj\u0105c te\u017c jego koszty (rzeczoznawcy, wieloletnie spory s\u0105dowe). Z drugiej strony liczy\u0107 nale\u017cy si\u0119 z trudno\u015bci\u0105 przekonania zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 celowo\u015bci odej\u015bcia od tradycyjnego ustalania wysoko\u015bci \u201eszkody rzeczywistej\u201d. Je\u017celi nam si\u0119 to jednak uda, to wyeliminujemy ryzyko odmowy wyp\u0142aty odszkodowania i zapewnimy sobie rzeczywist\u0105 i pe\u0142n\u0105 ochron\u0119 ubezpieczeniow\u0105.<\/p>\n

Wa\u017cne, aby umow\u0119 ubezpieczenia ukszta\u0142towa\u0107 w ten spos\u00f3b jeszcze przed rozpocz\u0119ciem najmu lub dzier\u017cawy wagon\u00f3w.\u00a0 W razie zaistnienia szkody b\u0119dzie ju\u017c za p\u00f3\u017ano na rzeczow\u0105 dyskusj\u0119 stron.<\/p>\n

Odszkodowanie z tytu\u0142u utraconych korzy\u015bci<\/strong><\/p>\n

Powy\u017csze odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do problematyki utraconych korzy\u015bci z tytu\u0142u uszkodzenia wagonu lub jego cz\u0119\u015bci. Zastosowanie regu\u0142 okre\u015blonych w Za\u0142\u0105czniku nr 6 do Umowy AVV nie wi\u0105\u017ce ubezpieczyciela. Mechanizm liczenia utraconych korzy\u015bci, wskazany w Za\u0142\u0105czniku nr 6 do AVV, nie ma bowiem \u017cadnego pokrycia w warunkach rynkowych np. utracie rzeczywistego zysku wynikaj\u0105cego z u\u017cytkowania tego konkretnego wagonu. Tak okre\u015blone odszkodowanie jest praktycznie nie do odzyskania od ubezpieczyciela sprawcy. Zg\u0142aszaj\u0105c nasz\u0105 szkod\u0119, b\u0119dziemy zobowi\u0105zani do wykazania w \u201etradycyjny\u201d spos\u00f3b zar\u00f3wno faktu, jak i wysokiego prawdopodobie\u0144stwa uzyskania przez dysponenta tego zysku. W efekcie, kwoty ustalane zgodnie z Za\u0142\u0105cznikiem nr 6, stanowi\u0105 r\u00f3wnie\u017c z zasady \u201enieubezpieczalne\u201d ryzyko u\u017cytkownika wagon\u00f3w.<\/p>\n

adw. Krzysztof Kuczy\u0144ski, LL.M.<\/strong><\/p>\n

Partner Kancelarii Prawnej Doma\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy (Gda\u0144sk) kieruj\u0105cy Dzia\u0142em Prawa Kolejowego<\/p>\n

r.pr. Marta Grochowska <\/strong><\/p>\n

Radca prawny w Kancelarii Prawnej Doma\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy (Gda\u0144sk), specjalistka z zakresu prawa kolejowego<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div>