{"id":974,"date":"2015-07-02T16:58:39","date_gmt":"2015-07-02T16:58:39","guid":{"rendered":"http:\/\/kpdi.pl\/english\/?p=974"},"modified":"2018-05-08T06:06:54","modified_gmt":"2018-05-08T06:06:54","slug":"usluga-trakcyjna-praca-tymczasowa-nieco-inaczej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kpdi.pl\/english\/blog\/2015\/07\/02\/usluga-trakcyjna-praca-tymczasowa-nieco-inaczej\/","title":{"rendered":"US\u0141UGA TRAKCYJNA \u2013 praca tymczasowa nieco inaczej"},"content":{"rendered":"

W dobie wysokiej koniunktury na us\u0142ugi transportu kolejowego, przewo\u017anicy kolejowi borykaj\u0105 si\u0119 z problemem braku lokomotyw i wykwalifikowanych maszynist\u00f3w. Remedium na to zapotrzebowanie mo\u017ce by\u0107 zapewnienie takich zasob\u00f3w poprzez zakup us\u0142ugi trakcyjnej. Udost\u0119pnienie maszynist\u00f3w w tej formule wi\u0105\u017ce si\u0119 ze szczeg\u00f3lnymi warunkami formalnymi oraz konieczno\u015bci\u0105 uwzgl\u0119dnienia specyficznych ryzyk w umowie o \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych. <\/strong><\/p>\n

Istota us\u0142ugi trakcyjnej<\/strong><\/p>\n

Zgodnie z Ustaw\u0105 o transporcie kolejowym, przewo\u017anicy kolejowi mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 szczeg\u00f3lny rodzaj us\u0142ugi, zdefiniowanej jako \u201eus\u0142uga trakcyjna\u201d. Ustawa okre\u015bla jej dwie alternatywne formy: zapewnienie pojazdu kolejowego z nap\u0119dem wraz z obs\u0142ug\u0105 maszynist\u00f3w do wykonywania przewozu kolejowego oraz zapewnienie obs\u0142ugi maszynist\u00f3w do prowadzenia pojazdu kolejowego z nap\u0119dem.<\/p>\n

Wbrew temu co sugeruje pocz\u0105tek definicji ustawowej, istot\u0105 us\u0142ugi trakcyjnej nie jest zapewnienie lokomotywy. To czy maszynista b\u0119dzie prowadzi\u0142 lokomotyw\u0119 swego pracodawcy, czy te\u017c nale\u017c\u0105c\u0105 do innego podmiotu zdaje si\u0119 by\u0107 drugorz\u0119dne. Elementem charakterystycznym us\u0142ugi trakcyjnej jest udost\u0119pnienie maszynisty innemu przewo\u017anikowi, a og\u00f3lniej: delegowanie w\u0142asnego pracownika do pracy w obcym zak\u0142adzie.<\/p>\n

Takie zdefiniowanie us\u0142ugi trakcyjnej ma ten istotny skutek, i\u017c pozostawia poza zakresem jakichkolwiek rozwa\u017ca\u0144 charakter relacji maszynisty z przewo\u017anikiem wykonuj\u0105cym przew\u00f3z. Maszynista prowadz\u0105cy lokomotyw\u0119 nie jest zwi\u0105zany \u017cadnym stosunkiem prawnym z przewo\u017anikiem wykonuj\u0105cym przew\u00f3z. Wspomniana dzia\u0142alno\u015b\u0107 przewo\u017anika udost\u0119pniaj\u0105cego maszynist\u0119 formalnie nie nosi wi\u0119c cech dzia\u0142alno\u015bci agencji pracy tymczasowej i nie wymaga uzyskania zezwolenia w\u0142a\u015bciwego Marsza\u0142ka Wojew\u00f3dztwa.<\/p>\n

Us\u0142uga trakcyjna w Polsce \u2013 warunki formalne i skutki prawne<\/strong><\/p>\n

Us\u0142uga trakcyjna zdefiniowana jest jako \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 przewo\u017anika kolejowego\u201d. Z kolei przewo\u017anik kolejowy to \u201eprzedsi\u0119biorca\u201d. Tym samym, podj\u0119cie si\u0119 kt\u00f3rejkolwiek z dw\u00f3ch form \u015bwiadczenia us\u0142ugi trakcyjnej powoduje, i\u017c stajemy si\u0119 przedsi\u0119biorc\u0105 z mocy prawa. I to niezale\u017cnie od tego czy nasz\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wykonywa\u0107 b\u0119dziemy w formie sp\u00f3\u0142ki czy osobi\u015bcie, a tak\u017ce niezale\u017cnie od tego czy dzia\u0142alno\u015b\u0107 osobist\u0105 zg\u0142osimy do CEIDG.<\/p>\n

\u015awiadczenie us\u0142ug trakcyjnych jest dzia\u0142alno\u015bci\u0105 regulowan\u0105. Ustawa wprowadza odr\u0119bn\u0105 licencj\u0119 na wykonywanie us\u0142ugi trakcyjnej, niezale\u017cn\u0105 od licencji na wykonywanie przewoz\u00f3w kolejowych os\u00f3b lub rzeczy. Z drugiej strony, ustawa nie uzale\u017cnia uzyskania licencji na \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych od uprzedniego uzyskania kt\u00f3rejkolwiek z licencji przewozowych. Z chwil\u0105 uzyskania licencji na\u00a0 \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych, podmiot uzyskuje natomiast status \u201eprzewo\u017anika kolejowego\u201d.<\/p>\n

\u015awiadczenie us\u0142ug trakcyjnych bez zezwolenia wi\u0105\u017ce si\u0119 z ryzykiem wysokich kar administracyjnych. Z obowi\u0105zkiem uzyskania licencji skorelowany jest bowiem przepis Ustawy umo\u017cliwiaj\u0105cy Prezesowi UTK na\u0142o\u017cenie na przedsi\u0119biorc\u0119 kar pieni\u0119\u017cnych. Si\u0119ga\u0107 mog\u0105 one nawet 2% rocznego przychodu przedsi\u0119biorcy, osi\u0105gni\u0119tego w poprzednim roku kalendarzowym.<\/p>\n

Sytuacja korzystaj\u0105cego z us\u0142ugi trakcyjnej <\/strong><\/p>\n

Mimo wielu zalet na p\u0142aszczy\u017anie operacyjnej, przewo\u017anik nie powinien traci\u0107 z oczu ryzyk jakie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z korzystaniem z pracy maszynist\u00f3w udost\u0119pnionych w ramach us\u0142ugi trakcyjnej. Fakt korzystania z obcego personelu nie zwalnia przecie\u017c przewo\u017anika wykonuj\u0105cego przew\u00f3z z obowi\u0105zku zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz bezpiecznej eksploatacji pojazd\u00f3w kolejowych. A pos\u0142ugiwanie si\u0119 obcymi pracownikami, zwi\u0119ksza dodatkowo poziom ryzyka dzia\u0142alno\u015bci przewozowej. Powy\u017csze \u00a0przewo\u017anik winien uwzgl\u0119dnia\u0107, odpowiednio definiuj\u0105c warunki umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych. Umowa mo\u017ce i powinna w\u0142a\u015bciwie uwzgl\u0119dnia\u0107 podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w pomi\u0119dzy przewo\u017anikami i zasady ewentualnej odpowiedzialno\u015bci podmiotu zapewniaj\u0105cego maszynist\u0119. Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci zapewnienia zachowania zasad czasu pracy maszynist\u00f3w. Ale nie tylko.<\/p>\n

Prawid\u0142owo skonstruowana umowa o \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych winna uwzgl\u0119dnia\u0107 r\u00f3wnie\u017c dwa obszary, reguluj\u0105ce ryzyka zwi\u0105zanie z korzystaniem z cudzego personelu: zapewnienie odpowiedniej kontroli kwalifikacji oraz ubezpieczenia podmiotu \u015bwiadcz\u0105cego us\u0142ug\u0119 trakcyjn\u0105.<\/p>\n

Zapewnienie kwalifikacji maszynist\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Przewo\u017anik wykonuj\u0105cy przew\u00f3z powinien wdro\u017cy\u0107 skuteczny system kontroli kwalifikacji maszynist\u00f3w i ich przeszkolenia, uwzgl\u0119dniaj\u0105cego specyfik\u0119 swojej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n

Na przewo\u017aniku wykonuj\u0105cym przew\u00f3z spoczywa obowi\u0105zek zapewnienia, by maszyni\u015bci kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142uguje posiadali odpowiednie, potwierdzone umiej\u0119tno\u015bci powadzenia konkretnego typu pojazd\u00f3w, znajomo\u015b\u0107 przepis\u00f3w ruchowych obowi\u0105zuj\u0105cych na danym obszarze, a tak\u017ce potwierdzony orzeczeniem lekarskim stan zdrowia. Wymogi te dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c odpowiednich umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych, przede wszystkim w zakresie terminologii technicznej, potwierdzonych zdanym egzaminem. Powy\u017csze obszary powinny by\u0107 obj\u0119te kontrol\u0105 oraz ewentualnym szkoleniem.<\/p>\n

W razie \u015bwiadczenia us\u0142ugi trakcyjnej dopuszcza si\u0119 co prawda prowadzenie poci\u0105gu lub pojazdu kolejowego przez maszynist\u0119 na podstawie \u015bwiadectwa maszynisty wydanego przez innego przewo\u017anika kolejowego lub zarz\u0105dc\u0119. Jednak\u017ce dobr\u0105 praktyk\u0105 w takim wypadku jest przeprowadzenie mimo to wewn\u0119trznej weryfikacji kompetencji ka\u017cdego z maszynist\u00f3w.<\/p>\n

Ale to nie wszystko. Przewo\u017anik wykonuj\u0105cy przew\u00f3z powinien ponadto zapozna\u0107 ka\u017cdego z maszynist\u00f3w z obowi\u0105zuj\u0105cymi u niego regulacjami wewn\u0119trznymi w zakresie niezb\u0119dnym do bezpiecznego prowadzenia pojazdu kolejowego lub poci\u0105gu. Oznacza\u0107 winno to zapoznanie maszynisty z przepisami systemu SMS oraz innymi wewn\u0119trznymi regulacjami niezb\u0119dnymi w zakresie wykonywanej us\u0142ugi. Nie rzadko przewo\u017anicy pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 specyficznymi dla swego przedsi\u0119biorstwa procedurami i formami komunikacji.<\/p>\n

Ubezpieczenie<\/strong><\/p>\n

Podmiot udost\u0119pniaj\u0105cy pracownik\u00f3w staje si\u0119 uczestnikiem szeroko poj\u0119tego ruchu kolejowego. Udost\u0119pniony maszynista mo\u017ce pope\u0142ni\u0107 b\u0142\u0105d, prowadz\u0105cy do wypadku kolejowego. Istotnym elementem relacji mi\u0119dzy podmiotem \u015bwiadcz\u0105cym us\u0142ug\u0119 trakcyjn\u0105, a przewo\u017anikiem wykonuj\u0105cym przew\u00f3z winno by\u0107 odpowiednie u\u0142o\u017cenie zasad ochrony ubezpieczeniowej. Gdy wypadek nast\u0105pi z winy maszynisty, przewo\u017anik wykonuj\u0105cy przew\u00f3z b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 wyst\u0105pi\u0107 z roszczeniem regresowym do jego pracodawcy. A ten odpowiada\u0107 b\u0119dzie do pe\u0142nej wysoko\u015bci szkody. Takie samo roszczenie b\u0119dzie przys\u0142ugiwa\u0107 zak\u0142adowi ubezpiecze\u0144, kt\u00f3ry w ramach swej odpowiedzialno\u015bci gwarancyjnej pokry\u0142 szkod\u0119 spowodowan\u0105 w ten spos\u00f3b przez przewo\u017anika, pos\u0142uguj\u0105cego si\u0119 cudzym maszynist\u0105.<\/p>\n

Podstawowym mechanizmem zabezpieczaj\u0105cym podmiot \u015bwiadcz\u0105cy us\u0142ug\u0119 trakcyjn\u0105 jest umowne ograniczenie odpowiedzialno\u015bci. W pozosta\u0142ym zakresie powinien on jednak zapewni\u0107 w\u0142asn\u0105 ochron\u0119 ubezpieczeniow\u0105. Rozwa\u017cy\u0107 te\u017c mo\u017cna rozszerzenie polisy OC przewo\u017anika wykonuj\u0105cego przew\u00f3z o szkody wyrz\u0105dzone przez podwykonawc\u00f3w, w tym podmioty \u015bwiadcz\u0105ce us\u0142ugi trakcyjne. W ten spos\u00f3b zapewnione b\u0119dzie pe\u0142ne pokrycie ewentualnych szk\u00f3d ochron\u0105 ubezpieczeniow\u0105 z korzy\u015bci\u0105 dla obu stron transakcji.<\/p>\n

Polisy ubezpieczeniowe winny uwzgl\u0119dnia\u0107 ponadto fakt \u015bwiadczenia przez przewo\u017anika us\u0142ug na terytorium innych kraj\u00f3w, w tym w ruchu granicznym. Sprowadza\u0107 winno si\u0119 to co najmniej do rozszerzenia ochrony ubezpieczeniowej na te terytoria oraz dostosowania sumy ubezpieczenia do minim\u00f3w okre\u015blonych w prawodawstwie danego pa\u0144stwa.<\/p>\n

Kontrola czasu pracy <\/strong><\/p>\n

Po wypadku w Bia\u0142ymstoku, praktyki dotycz\u0105ce zatrudniania maszynist\u00f3w uleg\u0142y zasadniczej zmianie. Udost\u0119pnianie maszynist\u00f3w przez agencje pracy tymczasowej sta\u0142o si\u0119 tematem dyskusyjnym. Jednym z kluczowych problem\u00f3w zauwa\u017conych w tej formule wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142 brak kontroli nad faktycznym czasem pracy maszynist\u00f3w przez pracodawc\u0119 \u2013 u\u017cytkownika. Natomiast od pa\u017adziernika 2013 roku, Ustawa wprost okre\u015bli\u0142a, i\u017c udost\u0119pnienie maszynisty do prowadzenia pojazdu kolejowego z nap\u0119dem, w\u0142\u0105czone zosta\u0142o do poj\u0119cia us\u0142ugi trakcyjnej. Uniemo\u017cliwia to w efekcie, jako lex specialis, <\/em>\u015bwiadczenie takich us\u0142ug przez podmioty nie posiadaj\u0105ce licencji wydanej przez Prezesa UTK.<\/p>\n

Czy jednak ustawowa konstrukcja \u201eus\u0142ugi trakcyjnej\u201d, \u015bwiadczonej przez licencjonowane przez Prezesa UTK podmioty, jest wystarczaj\u0105cym remedium powy\u017cszego problemu? Wydaje si\u0119, \u017ce nie. Z uwagi na konstrukcj\u0119 us\u0142ugowego udost\u0119pniania pracownik\u00f3w, przewo\u017anik kolejowy nawi\u0105zuje przecie\u017c stosunek prawny wy\u0142\u0105cznie z przewo\u017anikiem udost\u0119pniaj\u0105cym maszynist\u00f3w. Formalnie nic go wi\u0119c z maszynist\u0105 wykonuj\u0105cym przewozy nie wi\u0105\u017ce. Zasady wzajemnej kontroli czasu pracy musz\u0105 by\u0107 wi\u0119c i tak szczeg\u00f3\u0142owo uregulowane w umowie mi\u0119dzy tymi przedsi\u0119biorcami.<\/p>\n

Przewo\u017anik wykonuj\u0105cy przew\u00f3z winien w umowie zapewni\u0107 sobie nie tylko wp\u0142yw na dob\u00f3r okre\u015blonych os\u00f3b \u2013 maszynist\u00f3w z odpowiednimi, sprawdzonymi kwalifikacjami, ale te\u017c \u2013 uzyska\u0107 szerokie kompetencje zwi\u0105zane z kontrol\u0105 ich czasu pracy. Jedynie prawid\u0142owa i sprawna wymiana informacji o czasie pracy poszczeg\u00f3lnych maszynist\u00f3w warunkuje zachowanie przez przewo\u017anika wykonuj\u0105cego przew\u00f3z stosownych wymog\u00f3w ustawowych.<\/p>\n

A mo\u017ce jednak agencja pracy tymczasowej?<\/strong><\/p>\n

Licencj\u0119 na \u015bwiadczenie us\u0142ug trakcyjnych uzyska\u0107 mo\u017ce zar\u00f3wno polski jak i zagraniczny podmiot. Ustawa wprowadzi\u0142a co prawda uznawalno\u015b\u0107 licencji wydanych przez w\u0142a\u015bciwe w\u0142adze innych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej lub pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do EOG. Jednak tu pojawia si\u0119 problem, gdy\u017c np. w RFN, dzia\u0142alno\u015b\u0107 w zakresie udost\u0119pniania maszynist\u00f3w i rewident\u00f3w prowadzona jest na podstawie zezwolenia w\u0142a\u015bciwego urz\u0119du pracy. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 taka niczym nie r\u00f3\u017cni si\u0119 przecie\u017c od dzia\u0142alno\u015bci agencji pracy. Czy wi\u0119c zezwolenie niemieckiego urz\u0119du pracy mo\u017cna uzna\u0107 za spe\u0142niaj\u0105ce wym\u00f3g uznania \u201elicencji wydanej przez w\u0142a\u015bciwe w\u0142adze innych pa\u0144stw\u201d w rozumieniu Ustawy? Wzgl\u0119dy celowo\u015bciowe przemawia\u0142yby za tak\u0105 interpretacj\u0105, aczkolwiek formalnie zezwolenie nie jest \u201elicencj\u0105\u201d.<\/p>\n

Przy tej okazji zada\u0107 mo\u017cna dalej id\u0105ce pytanie o sens utrzymywania licencjonowania tego typu dzia\u0142alno\u015bci przez Prezesa UTK. Trudno doszuka\u0107 si\u0119 bowiem szczeg\u00f3lnych wzgl\u0119d\u00f3w stoj\u0105cych za wy\u0142\u0105czeniem tej formy udost\u0119pniania pracownik\u00f3w spod og\u00f3lnych zasad prawa reguluj\u0105cych wykonywanie dzia\u0142alno\u015bci pracy tymczasowej. Z drugiej strony, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wydaje si\u0119 wprowadza\u0107 wystarczaj\u0105ce mechanizmy dla zapewnienia prawid\u0142owo\u015bci dzia\u0142alno\u015bci agencji pracy tymczasowej r\u00f3wnie\u017c na rynku kolejowym.<\/p>\n

Ci\u0119\u017car przeciwdzia\u0142ania nieprawid\u0142owo\u015bciom w zakresie czasu pracy maszynist\u00f3w zosta\u0142 przecie\u017c przeniesiony na poziom umownych relacji mi\u0119dzy przewo\u017anikami, a interes przewo\u017anika wykonuj\u0105cego przew\u00f3z stanowi w praktyce wystarczaj\u0105c\u0105 gwarancj\u0119 zachowania zasad bezpiecze\u0144stwa prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci przewozowej. Tak samo jak przy innych zawodach, wymagaj\u0105cych szczeg\u00f3lnych kwalifikacji oraz zachowania norm bezpiecze\u0144stwa. Do\u015bwiadczenia rynku niemieckiego pokazuj\u0105, i\u017c poddanie udost\u0119pniania maszynist\u00f3w og\u00f3lnym zasadom rynku pracy nie stoi w sprzeczno\u015bci w zachowaniu bezpiecze\u0144stwa ruchu kolejowego. Dzia\u0142a tam szereg firm, kt\u00f3re zatrudniaj\u0105 maszynist\u00f3w i rewident\u00f3w. Przejmuj\u0105 one na siebie z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 relacji pracowniczych z maszynistami i stanowi\u0105 cz\u0119sto \u201eku\u017anie\u201d adept\u00f3w tej sztuki poprzez zbiorow\u0105 organizacj\u0119 szkole\u0144, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do zwi\u0119kszenia poda\u017cy maszynist\u00f3w na rynku.<\/p>\n

adw. Krzysztof Kuczy\u0144ski, LL.M.<\/strong><\/p>\n

Partner Kancelarii Prawnej Doma\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy (Gda\u0144sk) kieruj\u0105cy Dzia\u0142em Prawa Kolejowego<\/p>\n

r.pr. Marta Grochowska<\/strong><\/p>\n

Radca prawny w Kancelarii Prawnej Doma\u0144ski i Wsp\u00f3lnicy (Gda\u0144sk), specjalistka z zakresu prawa kolejowego.<\/p>\n<\/div>

<\/div><\/div><\/div><\/div>